🚀 آموزش جامع ارتقای اوبونتو ۲۴.۰۴ به اوبونتو ۲۶.۰۴ (قدم‌به‌قدم) #

اوبونتو (Ubuntu) یکی از محبوب‌ترین توزیع‌های منبع‌باز لینوکس است که نسخه‌های پشتیبانی بلندمدت (LTS) آن تا ۵ سال آپدیت‌های امنیتی و نگهداری دریافت می‌کنند. اوبونتو ۲۶.۰۴ LTS (با اسم رمز Resolute Raccoon) همراه با کرنل لینوکس ۷.۰، پکیج‌های پیش‌فرض به‌روزتر و پیشرفت‌های امنیتی چشمگیری نسبت به اوبونتو ۲۴.۰۴ منتشر شده است.

سرور مجازی لینوکس

با ارتقای (Upgrade) سرور فعلی‌تان، تمام داده‌ها و کانفیگ‌های شما بدون نیاز به نصب مجدد سیستم‌عامل، به نسخه جدید منتقل می‌شود. در این مقاله از مستندات، نحوه ارتقای امن و اصولی سرور از Ubuntu ۲۴.۰۴ LTS به Ubuntu ۲۶.۰۴ LTS را بررسی می‌کنیم.

⚠️ نکته بسیار مهم پیش از شروع: ارتقای سیستم‌عامل فرآیندی حساس است. اکیداً توصیه می‌کنیم قبل از اجرای هرگونه دستور، از سرور خود اسنپ‌شات (Snapshot) یا فول‌بک‌آپ تهیه کنید تا در صورت بروز خطای پیش‌بینی‌نشده، اطلاعات شما در امان باشد.

📌 پیش‌نیازها #

قبل از شروع فرآیند ارتقا، موارد زیر را بررسی کنید:

1. دسترسی به سرور اوبونتو ۲۴.۰۴ با کاربری غیر از root که دارای دسترسی sudo باشد.

2. حداقل ۵ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی خالی روی سرور.

سرور لینوکس

برای بررسی میزان فضای خالی دیسک، دستور زیر را اجرا کنید:

df -h

(در ستون Avail از پارتیشن / مطمئن شوید که حداقل 5G فضا دارید).

۱. بررسی سازگاری نرم‌افزارها (Application Compatibility) #

ممکن است برخی از پکیج‌های نصب‌شده روی اوبونتو ۲۴.۰۴ با نسخه ۲۶.۰۴ سازگار نباشند و پس از ارتقا باعث تداخل یا ارور شوند. گرفتن لیستی از نرم‌افزارهای نصب‌شده پیش از شروع، ریسک خرابی‌ها را کاهش می‌دهد.

ابتدا یک لیست کامل از پکیج‌های فعلی در یک فایل متنی خروجی بگیرید:

sudo dpkg --get-selections > packages-list.txt

سپس می‌توانید با دستور زیر این لیست را بررسی کنید:

cat packages-list.txt | more

۲. به‌روزرسانی پکیج‌های فعلی سیستم #

برای جلوگیری از تداخل نرم‌افزارهای قدیمی با فرآیند ارتقا، ابتدا باید سیستم‌عامل ۲۴.۰۴ فعلی را به آخرین حد ممکن آپدیت کنیم.

ابتدا مطمئن شوید که نسخه فعلی ۲۴.۰۴ است:

cat /etc/os-release

لیست ریپازیتوری‌ها را آپدیت کنید:

sudo apt update

تمام پکیج‌های نصب‌شده را به آخرین نسخه ارتقا دهید:

sudo apt upgrade -y

💡 نکته: اگر پس از اجرای آپگرید، هشداری مبنی بر آپدیت شدن کرنل (Pending kernel upgrade) دریافت کردید، حتماً یک‌بار سرور را ری‌استارت کنید تا با کرنل جدید بالا بیاید:

Bash

sudo reboot

پس از بالا آمدن سرور، پکیج‌های بدون استفاده را حذف و کش را پاکسازی کنید:

sudo apt autoremove -y
sudo apt autoclean

۳. باز کردن پورت موقت SSH (بسیار مهم) #

ابزار آپگرید اوبونتو (do-release-upgrade) در حین انجام کار، یک سرویس SSH کمکی روی پورت ۱۰۲۲ ایجاد می‌کند. این کار به این دلیل است که اگر اتصال SSH اصلی شما وسط ارتقا قطع شد، بتوانید دوباره از طریق این پورت به سرور وصل شوید و فرآیند را نجات دهید!

اگر از فایروال UFW استفاده می‌کنید، باید این پورت را باز کنید:

sudo ufw allow 1022/tcp
sudo ufw reload

برای اطمینان از باز شدن پورت، وضعیت فایروال را چک کنید:

sudo ufw status

۴. شروع عملیات ارتقا به اوبونتو ۲۶.۰۴ #

اکنون سرور آماده است. با اجرای دستور زیر فرآیند ارتقا به اوبونتو ۲۶.۰۴ را استارت می‌زنیم:

sudo do-release-upgrade -d

در طول این فرآیند، سیستم سوالاتی از شما می‌پرسد که باید با دقت پاسخ دهید:

1. تایید نسخه جدید: پیامی مبنی بر پیدا شدن Ubuntu ۲۶.۰۴ ‘Resolute Raccoon’ نمایش داده می‌شود. کلید y و سپس Enter را بزنید.

2. هشدار استفاده از SSH: سیستم می‌پرسد که آیا مایلید سرویس SSH جایگزین روی پورت ۱۰۲۲ اجرا شود؟ کلید y را بزنید.

3. شروع دانلود پکیج‌ها: حجم دانلودها (معمولاً حدود ۱.۵ تا ۲ گیگابایت) نمایش داده می‌شود. برای تایید و شروع دانلود، y را بزنید. (این مرحله بسته به سرعت اینترنت سرور ممکن است تا چند ده دقیقه زمان ببرد).

4. تنظیمات کیبورد: در صورت نمایش پاپ‌آپ پیکربندی کیبورد، کشور و لی‌آوت کیبورد خود (معمولاً English US) را انتخاب کرده و Enter بزنید.

5. تداخل فایل‌های کانفیگ (بسیار مهم): در مراحل پایانی، ممکن است بپرسد آیا می‌خواهید فایل‌های کانفیگ پیش‌فرض (مثل /etc/ssh/sshd_config، /etc/default/grub یا cloud.cfg و journald.conf) با نسخه جدید جایگزین شوند؟

   بهترین واکنش: در اکثر مواقع (مخصوصاً برای تنظیمات SSH یا شبکه)، حرف N (نگه‌داشتن نسخه فعلی شما) را انتخاب کنید تا تنظیمات سرورتان به هم نریزد.

6. حذف پکیج‌های منسوخ‌شده: در پایان از شما می‌پرسد آیا پکیج‌های اضافی و منسوخ حذف شوند (Remove obsolete packages)؟ کلید y را بزنید.

در نهایت با نمایش پیغام System upgrade is complete. Restart required از شما خواسته می‌شود سیستم را ری‌استارت کنید. با زدن کلید y سرور شما ریبوت می‌شود.

۵. تست و بررسی سرور آپگرید شده #

پس از اینکه سرور دوباره در دسترس قرار گرفت، وارد SSH شوید تا مطمئن شویم ارتقا با موفقیت انجام شده است.

نسخه سیستم‌عامل را بررسی کنید:

cat /etc/os-release

خروجی باید مشابه زیر و حاوی VERSION="26.04 (Resolute Raccoon)" باشد.

کرنل لینوکس را بررسی کنید (باید نسخه ۷.۰ یا بالاتر باشد):

uname -mrs

در نهایت، پورت موقت ۱۰۲۲ را که برای احتیاط باز کرده بودیم، از فایروال پاک کنید:

sudo ufw delete allow 1022/tcp

۶. حل مشکلات ریپازیتوری‌های شخص ثالث پس از ارتقا #

اگر از سورس‌های جانبی (مثل داکر، انجین‌اکس و…) استفاده می‌کنید، ممکن است آدرس مخازن آن‌ها هنوز روی نام رمز اوبونتو ۲۴.۰۴ (یعنی noble) تنظیم شده باشد که باعث ارور در آپدیت‌های بعدی می‌شود.

لیست سورس‌های جانبی را چک کنید:

ls /etc/apt/sources.list.d

وارد فایل‌های داخل این مسیر شوید و کلمه noble را به resolute (کد نیم نسخه ۲۶.۰۴) تغییر دهید.

سپس یک‌بار دیگر دیتابیس پکیج‌ها را به‌روز کنید تا مطمئن شوید هیچ خطایی وجود ندارد:

sudo apt update
sudo apt upgrade
sudo apt autoremove -y && sudo apt autoclean

🎉 نتیجه‌ گیری #

تبریک می‌گوییم! سرور شما اکنون با موفقیت از Ubuntu ۲۴.۰۴ LTS به Ubuntu 26.04 LTS ارتقا یافته است و از جدیدترین کرنل لینوکس (نسخه ۷)، به‌روزرسانی‌های امنیتی و امکانات تازه بهره می‌برد. استفاده از این نسخه تا ۵ سال آینده پایداری زیرساخت شما را تضمین می‌کند.