# آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس - پیوند: https://negarnovin.com/%d8%a2%d9%85%d9%88%d8%b2%d8%b4-%d9%86%d8%b5%d8%a8-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c%da%a9-%d8%af%d8%b1-%d9%84%db%8c%d9%86%d9%88%da%a9%d8%b3/ - منتشرشده: 2020-07-12T07:08:48+00:00 - نویسنده: نگارنوین به روزرسانی شده در ۶ آبان ۱۴۰۵ # آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس (راهنمای عملی NVIDIA، AMD و Intel) بزرگ ترین کابوس هر کاربری که تازه به لینوکس مهاجرت کرده یا مدیر سروری که می خواهد یک سرور پردازش گرافیکی (GPU Server) برای مدل های هوش مصنوعی راه اندازی کند، این است که بعد از نصب درایور کارت گرافیک و زدن دستور ریبوت، با یک صفحه کاملا سیاه و یک خط تیره چشمک زن در گوشه مانیتور روبرو شود! برخلاف ویندوز که در آن یک فایل اجرایی`. exe` دانلود می کنید و چند بار دکمه Next را می زنید، نصب درایور گرافیک در لینوکس مستقیما با ماژول های کرنل (Kernel Modules) و سیستم تصویر (Xorg یا Wayland) درگیر است. ⚡ پاسخ کوتاه آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس/در گام بعدی با فشار کلیدهای ترکیبی Alt+Ctrl+F1 به محیط tty1 بروید و نام کاربری و رمز عبورتان را وارد کنید 📊 **نصب اصولی کارت گرافیک در لینوکس زمانی ساده می شود که تفاوت معماری درایورها را بشناسید: برای کارت های AMD و Intel به همان درایورهای داخل کرنل و بسته Mesa اعتماد کنید، و برای کارت های NVIDIA همیشه به جای فایل های دستی .run، از طریق پکیج منیجر توزیع خود (ابزار ubuntu-drivers در اوبونتو یا مخزن رسمی CUDA در آلما لینوکس) اقدام نمایید تا با آپدیت شدن کرنل، تصویر سیستم شما قطع نشود. اگر در خروجی دستور lspci یا nvidia-smi با خطایی روبرو شده اید، متن خروجی ترمینال خود را در بخش دیدگاه ها قرار دهید تا با هم آن را بررسی و برطرف کنیم.** واقعیت فنی این است که نحوه برخورد لینوکس با کارت های گرافیک شرکت های مختلف، زمین تا آسمان تفاوت دارد. اگر کارت گرافیک شما ساخت شرکت **AMD** یا **Intel** باشد، در ۹۵ درصد مواقع اصلا نیازی به نصب هیچ درایوری ندارید؛ چون درایورهای متن باز آن ها داخل خود هسته لینوکس قرار گرفته اند. اما اگر کارت گرافیک **انریودیا (NVIDIA)** دارید، ماجرا کاملا متفاوت است و باید بین درایور پیش فرض و ضعیف Nouveau و درایور انحصاری شرکت انویدیا یکی را انتخاب کنید. [**سرور مجازی لینوکس**](https://negarnovin.com/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D9%86%D9%88%DA%A9%D8%B3/) در این راهنمای عملی از مجله فنی **نگارنوین**، بدون حاشیه رفتن، دقیقا مراحلی را طی می کنیم که در محیط های کاری واقعی روی توزیع های اوبونتو، دبیان، آلما لینوکس و فدورا جواب پس داده اند؛ از شناسایی مدل دقیق چیپست روی مادربرد گرفته تا رفع مشکل صفحه سیاه و تداخل Secure Boot. ## گام اول: تشخیص مدل دقیق کارت گرافیک و درایور فعال فعلی قبل از اینکه هر پکیجی را دانلود کنید، باید ببینید سیستم عامل لینوکس در حال حاضر چه کارت گرافیکی را روی درگاه PCIe شناسایی کرده و مهم تر از آن، کدام ماژول کرنل در حال حاضر کنترل آن را در دست دارد. ترمینال را باز کنید و دستور زیر را بزنید: ``` lspci -k | grep -EA3 'VGA|3D|Display' ``` چرا در این دستور هم عبارت `VGA` و هم `3D` را جستجو کردیم؟ چون در لپ تاپ های دو گرافیکه( Optimus) یا سرورهای دیتاسنتری که کارت های سری Tesla یا A100 دارند، کارت گرافیک اصلی خروجی تصویر مستقیم ندارد و زیر شاخه `3D controller` لیست می شود. خروجی این دستور روی یک سیستم دارای کارت گرافیک NVIDIA شبیه به این خواهد بود: ``` 01:00.0 VGA compatible controller: NVIDIA Corporation GA106 [GeForce RTX 3060] (rev a1) Subsystem: ASUSTeK Computer Inc. Device 8809 Kernel driver in use: nouveau Kernel modules: nvidiafb, nouveau ``` به خط سوم یعنی `Kernel driver in use` دقت کنید. اگر جلوی آن کلمه **`nouveau`** نوشته شده باشد، یعنی سیستم شما در حال استفاده از درایور متن باز و مهندسی معکوس شده لینوکس است. این درایور برای وب گردی عادی و بالا آمدن تصویر مانیتور کافی است، اما نه فن های کارت گرافیک را درست کنترل می کند، نه از هسته های CUDA پشتیبانی می کند و نه در بازی ها یا رندرینگ کارایی دارد. هدف ما تغییر این خط به **`nvidia`** است. [⌊آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس⌉⌊آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس⌉[ آموزش نصب کارت گرافیک در لینوکس ## وضعیت کارت های گرافیک Intel و AMD در لینوکس (چرا نباید فایل سایت را دانلود کنید؟) یکی از اشتباهات رایج کاربرانی که از ویندوز به اوبونتو یا فدورا می آیند این است که وارد سایت رسمی AMD یا Intel می شوند تا فایل درایور لینوکس را دانلود و نصب کنند. در دنیای لینوکس هرگز این کار را نکنید، مگر اینکه نیاز خیلی خاصی داشته باشید. شرکت های اینتل و ای ام دی سال هاست که کدهای درایور خود (ماژول `i915` و `xe` برای اینتل، و ماژول `amdgpu` برای کارت های رادئون AMD) را به صورت مستقیم داخل کرنل رسمی لینوکس قرار داده اند. برای اینکه بهترین راندمان گرافیکی، پشتیبانی از OpenGL و رابط مدرن **Vulkan** را در کارت های AMD و Intel داشته باشید، فقط کافی است کتابخانه گرافیکی** Mesa** را از مخازن رسمی توزیع خود نصب یا آپدیت کنید: ``` # در اوبونتو و دبیان (برای کارت های AMD و Intel) sudo apt update sudo apt install mesa-utils mesa-vulkan-drivers libglx-mesa0 -y # در آلما لینوکس، راکی و فدورا sudo dnf install mesa-dri-drivers mesa-vulkan-drivers glx-utils -y ``` تنها زمانی به نصب درایور اختصاصی از سایت AMD (اسکریپت `amdgpu-install`) نیاز پیدا می کنید که بخواهید از پلتفرم **ROCm** برای پردازش های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین یا رندرینگ صنعتی در نرم افزارهایی مثل Blender و DaVinci Resolve استفاده کنید. ## آموزش نصب کارت گرافیک NVIDIA در اوبونتو و دبیان (روش استاندارد و بدون دردسر) اگر از توزیع اوبونتو (نسخه های ۲۲.۰۴ یا ۲۴.۰۴) یا لینوکس مینت استفاده می کنید، به هیچ وجه سراغ دانلود فایل های با پسوند `.run` از سایت انویدیا نروید! فایل های `.run` با هر بار آپدیت شدن کرنل لینوکس از کار می افتند و تصویر سیستم شما را قطع می کنند. به جای آن، از ابزار مدیریت درایور داخلی اوبونتو استفاده کنید که از مکانیزم **DKMS**( کامپایل خودکار ماژول هنگام آپدیت کرنل) پشتیبانی می کند. ### مرحله ۱: بررسی نسخه های سازگار با کارت گرافیک شما ابتدا بسته های سیستم را آپدیت کنید و سپس دستور زیر را بزنید تا اوبونتو مدل کارت شما را اسکن کرده و تمام نسخه های درایور سازگار را لیست کند: ``` sudo apt update ubuntu-drivers devices ``` در خروجی این دستور، چندین نسخه مختلف (مثلا `nvidia-driver-535`، `nvidia-driver-550` و غیره) را می بینید که روبروی یکی از آن ها کلمه **`recommended`** (پیشنهاد شده و تست شده) درج شده است. ### مرحله ۲: نصب خودکار یا انتخابی درایور شما می توانید با یک دستور به سیستم بگویید همان نسخه پیشنهادی را به همراه تمام پیش نیازها نصب کند، و یا خودتان شماره نسخه مورد نظر را مستقیما به دستور `apt` بدهید: ``` # روش اول: نصب خودکار نسخه پیشنهادی sudo ubuntu-drivers autoinstall # روش دوم: نصب دستی یک نسخه مشخص (مثلا نسخه پایدار 550) sudo apt install nvidia-driver-550 -y ``` اگر سیستم شما یک سرور بدون محیط گرافیکی (Headless Server) است که فقط برای پردازش CUDA یا اجرای مدل های زبانی از آن استفاده می کنید، بهتر است نسخه **Server / Headless** را نصب کنید تا کتابخانه های سنگین میزکار X11 روی سرور شما ریخته نشود: ``` sudo apt install nvidia-headless-550-server nvidia-utils-550-server -y ``` ### مرحله ۳: نصب در توزیع Debian خالص در دبیان ۱۲ (Bookworm) و نسخه های جدیدتر، درایورهای انویدیا در بخش مخازن `non-free- firmware` و `contrib` قرار دارند. ابتدا باید مطمئن شوید این دو عبارت در انتهای خطوط فایل `/etc/apt/sources.list` شما وجود دارند و سپس هدرهای کرنل و درایور را نصب کنید: ``` sudo apt update sudo apt install linux-headers-$(uname -r) build-essential -y sudo apt install nvidia-driver firmware-misc-nonfree -y ``` ## آموزش نصب درایور کارت گرافیک NVIDIA در آلما لینوکس، راکی و فدورا در سرورهای سازمانی و ورک استیشن هایی که روی توزیع های خانواده ردهت مثل **AlmaLinux 8 / 9** یا Rocky Linux کار می کنند، مخازن پیش فرض سیستم عامل شامل درایور انویدیا نیستند. بهترین و پایدارترین روش در این توزیع ها، اضافه کردن مستقیم مخزن رسمی **NVIDIA CUDA** و نصب درایور از طریق ماژول های DNF است. ### ۱. نصب ابزارهای کامپایل کرنل و مخزن EPEL ماژول گرافیک برای اینکه بتواند به هسته لینوکس تزریق شود، نیاز دارد که نسخه `kernel- devel` دقیقا با نسخه کرنل فعلی سیستم شما یکی باشد. بنابراین ابتدا کل سیستم را آپدیت کرده و ابزارهای پایه را نصب می کنیم: ``` sudo dnf update -y sudo dnf install epel-release -y sudo dnf install kernel-devel-$(uname -r) kernel-headers-$(uname -r) gcc make dkms acpid libglvnd-glx libglvnd-opengl libglvnd-devel pkgconfig -y ``` ### ۲. افزودن مخزن رسمی انویدیا و نصب درایور حالا مخزن رسمی انویدیا را (متناسب با نسخه ۸ یا ۹ آلما لینوکس) به سیستم معرفی کرده و آخرین درایور مبتنی بر DKMS را نصب می کنیم: ``` # افزودن مخزن رسمی برای AlmaLinux 9 / Rocky 9 sudo dnf config-manager --add-repo http://developer.download.nvidia.com/compute/cuda/repos/rhel9/$(uname -i)/cuda-rhel9.repo # پاکسازی کش و نصب آخرین درایور به صورت ماژولار sudo dnf clean all sudo dnf module install nvidia-driver:latest-dkms -y ``` > **تجربه بسیار مهم درباره UEFI Secure Boot:** اگر بعد از نصب درایور و ریبوت کردن > سیستم، دیدید که دستور `nvidia-smi` خطای _“NVIDIA-SMI has failed because it couldn’t > communicate with the NVIDIA driver”_ می دهد، در ۹۰ درصد مواقع مقصر اصلی فعال بودن > گزینه **Secure Boot** در بایوس (BIOS/UEFI) مادربرد شماست! قابلیت Secure Boot مانع > از بارگذاری ماژول های امضا نشده در کرنل لینوکس می شود. ساده ترین راه این است که > وارد تنظیمات بایوس شوید و Secure Boot را روی حالت **Disabled** قرار دهید. ## غیرفعال کردن دستی درایور Nouveau و بازسازی Initramfs (جلوگیری از صفحه سیاه) در بیشتر موارد، نصاب های پکیج منیجر (apt و dnf) به صورت خودکار درایور مزاحم `nouveau` را غیرفعال می کنند. اما اگر کارت گرافیک را روی یک سرور اختصاصی نصب می کنید یا با مشکل تصویر سیاه در هنگام بوت مواجه شده اید، باید خودتان به صورت دستی این ماژول را در لیست سیاه (Blacklist) کرنل قرار دهید. [**سرور مجازی ubuntu**](https://negarnovin.com/%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88%D9%86%D8%AA%D9%88/) برای این کار، یک فایل کانفیگ در مسیر زیر ایجاد کنید: ``` cat <